Friese schutterij

In augustus 1830 brak in België een opstand uit die uiteindelijk leidde tot afscheiding van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en het ontstaan van het huidige koninkrijk België. Koning Willem I wenste zich echter niet bij deze toestand neer te leggen en wilde de Belgen gewapenderhand tot de orde roepen.

Mobiele Schutterij 1831

Op 2 augustus 1831 trok het leger van de Noordelijke Nederlanden België binnen. Het optreden van dat leger was zo succesvol dat het Belgische leger op het punt stond te worden verslagen en Brussel kon worden binnengetrokken. Hierop kwamen de Fransen met een leger de Belgen te hulp. Willem I wenste geen confrontatie met het Franse leger en bovendien drong Engeland erbij de Nederlandse koning op aan zijn legers terug te trekken. Hieraan werd op 12 augustus 1831 voldaan. Aldus eindigde de Tiendaagse Veldtocht. Het heeft tot 1839 geduurd voordat de koppige Willem I zich bij de deling neerlegde en een eind kwam wat ook wel spottend “Oranje’s oorlog” werd genoemd.

“*BELGEN DIE ONS DURVEN RAKEN.

DIE WIJ KORTE METTEN MAKEN.

WANT DE FRIESE SCHUTTERIJ.

DULT GEEN LANDVERRADERIJ * *

* * WEBER,ANTOON ENGEL: Geb: 26-12-1794 : 1e afd., 2e bat., 3e comp.; inv.nr.128;

1ste afdeling, 2de batailon omvatte de grietenijen, Leeuwarderadeel, Menaldumadeel, Franekeradeel, Barradeel, Het Bildt,Ferwerderadeel en Oostdongeradeel.
Commandant was de luitenant-kolonel J.T. Winkel van Groningen.

* * LUPPENS,JACOB HYLESGeb. Leeuwarden 08.10.1811 z.v. Hille en Trijntje Fennema, vrijwilliger 1e afd.,

1e bat., 6e bat.; inv.nr.127; komt ook voor bij het 2e bat.; inv.nr.128;

* * VRIES,KEIMPE TABES de, Geb. Rijperkerk 29.08.1804 z.v. Tabe Sjoerds en Trijntje Keimpes, overl.Tietjerksteradeel

12.07.1837 gehuwd met CATHARINA WEBER;

sergeant 1e comp. 1e afd., 3e bat.; maart 1831 bij het mobiele leger,

in garnizoen te Leeuwarden; inv.nr.129; BS Tytsjerksteradiel overl.akte 1837 blad nr.24

1ste afdeling, 3de bataillon omvatte de grietenijen, Westdongeradeel, Ameland,Schiermonnikoog,Dantumadeel,Achtkarspelen,

Kollumerlanden Nieuw Kruisland, Tietjerksteradeel, en Smallingerland.
Aan het hoofd hiervan stond de majoor-commandant de gepensioneerde kapitein Deppe van Delft.

* MEESTER,JAN BOLDEWIJNS ; Geb: 27-05-1804 : 2e afd., 1e bat., 1e comp., inv.nr.130;

* REINHART,BALTUS: Geb.Leeuwarden 27.02.1795 z.v. Salomon en Henrika Schollenburg’; korporaal 1e afd.,3e bat., 4e comp.;

* KRIKKE, SANDER JANS : Geb. Oudehaske 13.06.1803 z.v. Jan Gerrits en Grietje Pieters Nijmegen; 2e afd., 2e bat., 4e comp.; inv.nr.131;

* KRIKKE. GERRIT JANS : Geb. 13 01 1800 2e afd., 2e bat., 4e comp.; inv.nr.131;

* WITTEVEEN. OENE FEDDES: Geb. Kortezwaag 26.05.1805 z.v. Fedde Oenes en Jitske Jans; soldaat bij een onbekendonderdeel; overl.:
in het militair hospitaal te Bergen op Zoom; BS Smallingerland overl.akte 1832 blad nr.16;

* BUIJS. HENDRIK : Geb.,Blokzijl 12.10.1804: geen militaire- of andere gegevens bekend; lid van de Vereeniging Het Metalen Kruis, afd. Leeuwarden;

* WITH .JACOB JACOBS de,: Geb. Oudehaske 20.08.1804 wonende te Terband, z.v. Jacob Jans en Evertje Koops Knobbe; 2e afd., 2e bat., 1e comp.; inv.nr.114;

*RUITER. DIRK JANS: Geb. Oudehaske 1805 z.v. Jan Wiegers Ruiter en Trijntje Lammerts de Jong; 2e afd., 2e bat., 1e comp.; inv.nr.131;
Raf Haske fol.46v;

* RUITER. JAN JANSde: Vrijwilliger, jan.1831 tot de ontbinding; 2e afd. 1e bat., inv.nr.132;

* RUITER. SIPKE de, : Tamboer 1e afd., 1e bat., 2e comp.; 01.04.1831 naar de comp.artillerie nr.32; inv.nr.127;

* MOED. AART BEENEN : Geb. Oudehaske 02.10.1800 z.v. Beene Roelofs en Jentje Egberts de Wit;
korporaal 2e afd., 2e bat., 1e comp.; inv.nr.131; lid van de Vereeniging Het Metalen Kruis, afd. Heereveen;

* HOEVE. J. L. . ten:Geb. 20-10-1807 jager bij het 1e bat.jagers; lid van de Vereeniging Het Metalen Kruis, afd. Heereveen;

* ACHTER. WYBE SYTZES : Geb. Bovenknijpe 05.03.1801 wonende te Nijehaske z.v. Sytze Klazes en Trijntje Wiegers Blaauw; 2e afd., 2e bt., 1e comp.; inv.nr.131;

* PIJLMAN, HARMEN JANS : Geb. Havelte 06.11.1797 wonende te Oudehaske z.v. Jan en Harmke Harmens Groen; 2e afd., 2e bat., 4e comp.; 224.05.1832 ontslagen; broer van Hendrik Jans Pijlman; inv.nr.131;

* PIJLMAN , HENDRIK JANS: Geb. Havelte 13.02.1800 wonende te Oudehaske z.v. Jan en Harmke Harmens Groen; 2e afd., 2e bat., 4e comp.; broer van Harmen Jans Pijlman; inv.nr.131;

* BETHLEHEM, MOLLE HAYES: Geb. Drachten 1795 z.v. Haye Durks en Antje Molles; 2e afd., 2e bat., 1e comp.; 01.12.1832 op mars naar Naarden om gedetacheerd te worden bij het bat. artillerie schutterij;
Inv.nr.131; Raf Drachten dl. 1 fol. 79;

* BIEGEL. JOHANNES ANTOONSGeb. Leeuwarden 22.10.1791 z.v. Aantoon Biegel ( ook Pigel) en Ydje Jans; 2e afd., 2e bat., 3e comp.; inv.nr.131; broer van Joseph Bigel
*BIEGEL. JOSEPH ANTOONS Geb.Leeuwarden 18.03.1800 z.v. Antoon Pigel en Ydje Jans Waterschoot; 1e afd., 2e bat., 3e comp.; inv.nr.128; overl.Best 11.09.1832; broer van Johannes Antoons Biegel;

* Groot, Jan Abrahams de,geb. Rotsterhaule 07.02.1800
2e afd., 2e bat., 1e comp.; inv.nr.131; lid van de Vereeniging Het Metalen Kruis, afd. Heereveen, aldaar 2e afd., 1e bat.;

Als aandenken aan de krijgsverrichtingen van 1830 en 1831 werd bij Koninklijk Besluit van 12 september 1831 nr. 70 het Metalen Kruis ingesteld.
Het werd ook wel het Hasselter Kruis genoemd als verwijzing naar de bij Hasselt op de Belgen buitgemaakte kanonnen waarvan het omgesmolten brons gebruikt werd voor de vervaardiging van het Metalen Kruis.

Bron: Friezen in de tiendaagse veldtocht

bron : TRESOAR

In Nederland werd de militaire dienstplicht in 1810
ingevoerd door de Franse bezetters onder Lodewijk Napoleon, toentertijd “conscriptie” genaamd.
Iedere man van 20 jaar of ouder moest zich inschrijven. Door middel van loting werd bepaald
wie dienst moest nemen in het Franse leger.
Tot 1898 kon iemand die ingeloot was echter een vervanger (remplaçant) inhuren.
Na 1898 gold de persoonlijke dienstplicht.